24 Februari 2026 –
Afgelopen week kreeg ik de vraag of ik een SMD-chip op een controller van een sneeuwschuiver wilde nakijken en vervangen. Dit soort werkzaamheden — ook wel SMD rework genoemd — kom ik tegenwoordig regelmatig tegen, zowel in educatieve omgevingen als in productie-settings.
Wat heb ik gebruikt
Voor dit project gebruik ik specifieke SMD rework tools:
– Hete lucht soldeerstation, ST-8800D, 1-kanaals, 800 W
– Tacky no-clean flux
– Premium desoldeerlint
– Low-melt alloy desoldeer legering
– ZM-4T stereomicroscoop
– 74HC541D NXP, Octale buffer/lijndriver
– Torx-schroevendraaier
– Isopropyl alcohol (IPA 99,9%)
Wat is SMD rework?
SMD rework is het verwijderen, vervangen of corrigeren van SMD-componenten op een bestaande printplaat. Hiervoor gebruik ik een combinatie van hot-air, soldeerbout, flux en precisiegereedschap. Daarmee voorkom ik schade aan de print en aan omliggende componenten. Ik pas SMD rework toe bij reparaties, prototyping, modificaties en bij storingen waarbij bijvoorbeeld mechanische impact de positie van een component heeft aangetast.
Eerste inspectie
Vandaag heb ik een handbediening van een Villeton sneeuwploeg op de werkbank liggen. De informatie die ik meekreeg was dat er tijdens de installatie mogelijk kortsluiting is ontstaan in één van de aangesloten kleppen. Bij een eerste inspectie zie ik direct een chip met duidelijke brandschade. Het is aannemelijk dat dit het gevolg is van die kortsluiting. Naast het defecte apparaat krijg ik ook een werkend exemplaar als referentie. Dat is erg prettig, want een elektronisch schema ontbreekt en het apparaat wordt niet langer ondersteund door de leverancier. Typisch zo’n moment waarop SMD rework uitkomst kan bieden.
Openen en verwachtingen managen
Ik schroef de handbediening voorzichtig open en merk aan het schroefdraad dat ik niet de eerste ben die dit apparaat openmaakt. Aan de opdrachtgever heb ik vooraf duidelijk gemaakt dat ik het defecte SMD-component kan vervangen, maar geen garantie kan geven op een volledig werkende oplossing. Het blijft een inspanningsverplichting. Bij apparatuur zonder ondersteuning vanuit de leverancier is dat vaak het uitgangspunt. Met zorgvuldige inspectie en waar nodig vervanging is er echter altijd een kans dat het defect opgelost wordt.
Identificeren van het defect
Met behulp van het werkende apparaat controleer ik het type PCB en het revisienummer. Gelukkig komen deze overeen en ook visueel zijn de printen vrijwel identiek. Daarmee kan ik vaststellen dat het doorgebrande onderdeel een 74HC541 — 3-state octal buffer/line driver is. Dit component wordt gebruikt om signalen te isoleren, buslijnen aan te sturen en de stroomcapaciteit richting de microcontroller te vergroten. Op basis van de afmetingen concludeer ik dat het om een SO-20 package gaat. Al snel blijkt het onderdeel nog gewoon leverbaar en ik bestel voor de zekerheid meteen twee exemplaren.
Verwijderen van het defecte component
Met het hot-air reworkstation verwarm ik gecontroleerd het gebied rondom het defecte component. De soldeer smelt zonder direct contact met de printplaat. Door temperatuur en luchtstroom goed in te stellen voorkom ik schade aan de PCB en omliggende onderdelen. Tijdens het verwijderen zie ik dat door het doorbranden ook een pad van één van de printsporen is losgekomen. Dit herstel ik eerst voordat ik een nieuw component plaats. Met desoldeerlitze verwijder ik overtollig tin en met voldoende flux zorg ik dat het soldeer netjes wegvloeit. Daarna reinig ik de print grondig met isopropylalcohol (IPA) en een zachte ESD-veilige borstel om fluxresten, vuil en vettigheid te verwijderen. Met perslucht blaas ik de print droog en laat ik eventuele resten verdampen.
Plaatsen van het nieuwe component
Ik pak het nieuwe SMD-component uit de verpakking en breng zorgvuldig low-melt soldeertin (Sn42Bi58) aan. Dit tin heeft een lagere smelttemperatuur, waardoor SMD’s makkelijker te plaatsen zijn. Uit ervaring weet ik dat het ook prettig werkt bij toekomstig rework. Overtollig tin verwijder ik opnieuw met litze en daarna reinig ik de print nogmaals. Na een visuele inspectie pak ik mijn Fluke multimeter erbij om te controleren op ongewenste soldeerbruggen die kortsluiting kunnen veroorzaken. Daarbij zie ik dat twee pootjes nog niet goed vastzitten; deze soldeer ik netjes opnieuw vast. Vervolgens voer ik meerdere vergelijkingsmetingen uit tussen de gerepareerde controller en het werkende referentiemodel. Wanneer alle meetwaarden overeenkomen, draai ik de behuizing weer dicht. De handbediening van de sneeuwschuiver is daarmee weer klaar voor gebruik.
Analyseren blijft puzzelen
Het analyseren en repareren van defecte apparatuur voelt voor mij als het oplossen van een puzzel. Met kennis van componenten — ondersteund door schema’s waar mogelijk — meet ik gericht aan kritische onderdelen. Door logisch nadenken en ervaring sluit ik stap voor stap mogelijke oorzaken uit. Met SMD rework blaas ik defecte apparatuur vervolgens nieuw leven in. Erg leuk om te doen.