28 Oktober 2026 –
Mytylschool Gabriël in ‘s-Hertogenbosch heeft een Lasergraaf CO2 lasersnijder. Werkgebied 600 x 400 mm, een laserbuis van 120W en een in hoogte verstelbare werktafel. Een mooie machine. Maar een machine alleen maakt nog niets. Daarvoor heb je mensen nodig die weten wat ze doen.
Op 28 oktober geef ik drie medewerkers van de school een training op maat, op locatie. Die training verzorg ik vanuit BotBerg, namens SPARK Campus in ‘s-Hertogenbosch. Het doel is helder: aan het eind van de dag bedienen ze de machine zelfstandig. Mytylschool Gabriël is een school voor speciaal en voortgezet speciaal onderwijs. Het motto is Onbeperkt!. Dat past goed bij een lasersnijder. Je maakt er precies wat je nodig hebt, op maat.
Eerst snappen, dan snijden
We beginnen bij de techniek. Wie snapt wat er in de machine gebeurt, maakt minder fouten en lost zelf problemen op. De CO2 laserbuis maakt een onzichtbare straal. Via drie spiegels komt die straal in de laserkop. Daar bundelt een lens het licht tot één klein punt. Staat een spiegel scheef, dan verlies je vermogen. Is de spiegel vies door aangeslag roetdeeltjes, dan is het snijvermogen beperkt.
De lens van de lasersnijder heeft een vaste brandpuntsafstand. Het materiaal moet dus op precies de goede hoogte liggen. Dat regel je met de Z-as, de verstelbare werktafel. Op die tafel ligt een honingraad snijvlak. Het materiaal rust op dunne randjes, zodat rook en hitte naar beneden weg kunnen en de onderkant schoon blijft. Als hout bobbelig is of erger nog erg krom, dan helpt vastzetten met afplaktape of vastzetten met magneten. Maar zorg er altijd voor dat de kop van de lasersnijder je materiaal niet raakt.
Wat mag er in, en wat niet?
Hout, acrylaat, karton, papier en leer komen aan bod. Multiplex van populier of berken en GS acrylaat zijn de basis. Daar begin je mee. Minstens zo belangrijk is wat er niet in mag. Gelakt, gecoat of geïmpregneerd hout. Reflecterende voorwerpen. XT acrylaat staat ook op de lijst: dat snijdt wel, maar graveert lelijk. En vooral PVC. Bij het lasersnijden van PVC komen chloorverbindingen vrij. Die zijn giftig en vreten de machine aan en zijn erg slecht voor de luchtwegen. Bij twijfel gaat het materiaal er niet in. Brandgevaar krijgt extra aandacht. Een laser snijdt met hitte, en hout en karton vatten vlam. De air assist staat daarom altijd aan. En je loopt nooit weg bij een machine die aan het werk is.
Wat kun je er allemaal mee?
Vervolgens laat ik voorbeelden zien in multiplex, MDF en acrylaat. Doosjes met vingerverbindingen, tandwielen, naambordjes, gravures. Je hoeft niet alles zelf te tekenen. Online tools doen veel werk voor je: MakerCase, FlexBox, Boxmaker, GearDesigner, Draw.io en Templatemaker. Je vult de maten in en krijgt een bestand terug dat zo naar de laser kan. JPG en PNG files graveer je direct, of je zet ze eerst om naar een vectortekening.
RDWorks: kleurlagen, vermogen, snelheid en interlinie
Nu wordt het praktisch. We gaan stap voor stap door RDWorks. De medewerkers importeren hun eerste ontwerpen, ontdekken hoe kleurlagen werken en experimenteren met snelheid, vermogen en interlinie. Zo wordt al snel duidelijk wat een kleine aanpassing in de instellingen doet met het resultaat. Ik geef aan wat het proces in importeren, selecteren van power en snelheid, en overdragen van de werkfile naar de lasersnijder is. Elke kleur in de tekening is een eigen laag, met een eigen bewerking. Cut is snijden: de laser volgt de lijn en gaat door het materiaal. Scan is graveren: de laser gaat regel voor regel heen en weer en brandt een vlak in het oppervlak. De impact van power, snelheid en ook interlinie licht ik praktisch toe, zodat het resultaat meteen voelbaar is.
Per laag stel je snelheid en vermogen in. Bij graveren komt de interlinie erbij: de afstand tussen twee regels. Een kleine interlinie geeft een egaal vlak, maar kost tijd. Een grote interlinie is sneller, maar je ziet de lijntjes.
Calibratiekaartjes: instellingen die je kunt voelen
Welke instelling is goed? Dat verschilt per materiaal en zelfs per plaat. Daarom werk ik met calibratiekaartjes. Ik heb de calibratiekaartjes die we voor de SPARK Campus machines gebruik voor deze training meegenomen. Deze zijn voor een soortgelijke machine gemaakt. En ik leg uit dat deze kaartjes ook voor de specifieke machine gemaakt kan worden die bij deze school staat. De kaartjes die ik bij me heb zijn voor: multiplex 5 mm en acrylaat 3 mm.
Bovenaan staan de vaste waarden. Snijden: Cut, snelheid 20, vermogen 65/80. Outline, een dun lijntje zonder door te snijden: Cut, snelheid 200, vermogen 13/30. Daaronder het graveerraster: Scan op snelheid 150. Van onder naar boven loopt het vermogen op van 12/12 tot 25/25. Van links naar rechts loopt de interlinie op van 0,2 tot 1,5 mm in multiplex en tot 2,0 mm in acrylaat.Het mooie is dat je de instelling ziet en voelt. Je pakt het kaartje, wijst het vakje aan dat je mooi vindt en leest de waarden af. Dat werkt beter dan elke tabel.
Zo’n kaartje maak je in één keer. In het ontwerp heeft elk vakje een eigen kleur, dus in RDWorks een eigen laag met een eigen vermogen en interlinie. De laser loopt alle lagen af en het raster is klaar. Het ontwerp op de foto is de versie voor de grote Metaquip bij SPARK Campus. Het principe is hetzelfde.
De opdracht: een eigen sleutelhanger
We sluiten af met een echte opdracht. Ieder maakt haar eigen sleutelhanger. Wel met eisen: een ovaal van 60 x 20 mm, met een gat van 6 x 4 mm voor de sleutelring. Werken op maat hoort erbij. Binnen die maten is alles vrij. Er wordt vrolijk gezocht naar mooie lettertypes en er komen plaatjes bij.
Als materiaal heb ik spiegelacrylaat meegenomen. Dat geeft een mooi effect, maar vraagt om een extra denkstap. De spiegellaag zit aan de achterkant van het acrylaat. Die laag graveer je weg, en je kijkt er straks van voren doorheen. Tekst en plaatje moeten dus in spiegelbeeld. Wie dat vergeet, heeft een sleutelhanger die je alleen in de spiegel kunt lezen.
Zelf aan de knoppen
Het laatste stuk laat ik de medewerkers helemaal zelf doen. Ik kijk mee, maar raak niets aan. Materiaal in de machine leggen. Met de autofocus de Z-as op hoogte zetten. Snelheid, vermogen en interlinie instellen op basis van het calibratiekaartje. Alles nog een keer controleren. Pas dan op start. Niet alles gaat meteen goed, en dat is juist de bedoeling. Een bestand dat nog niet naar de machine is verstuurd of een startpositie die niet goed staat: het zijn precies de dingen die je tegenkomt wanneer je straks zelfstandig werkt. Door die fouten nu zelf te ontdekken en op te lossen, leer je meer dan wanneer ik steeds ingrijp. Zo is de eerste keer de file niet gedownload, en laat ik merken dat je ook een nieuwe ‘orgin’ moet instellen om te bepalen waar de lasersnijder gaat beginnen.
Dan staat alles klaar. Materiaal ligt goed. De juiste file staat klaar. De auto-focus is goed ingesteld. De chiller staat aan en ook de ventilator wordt nog snel even aangezet. Dan wordt er op de startknop gedrukt…. en een paar minuten later liggen er drie sleutelhangers. Drie verschillende modellen, ieder met een eigen tekst en plaatje. En ze kloppen. Ook het spiegelbeeld.
Tot slot
Iedereen gaat naar huis met een eigen sleutelhanger en een berg nieuwe kennis. Het team besluit de volgende dag meteen verder te gaan. Ik hoor al ideeën voor vogelhuisjes, tekenplaten en nog veel meer toepassingen voorbijkomen. Daar doe ik het voor. Een lasersnijder is snel gekocht. Het vertrouwen om hem te gebruiken komt niet met de machine mee. Dat bouw je op door het zelf te doen, op je eigen machine, met je eigen vragen.
Daarom verzorg ik dit soort trainingen graag op locatie, vanuit BotBerg en namens SPARK Campus. Geen standaardprogramma dat koste wat kost afgewerkt moet worden, maar een training die aansluit bij de mensen en de machine waarmee ze werken. Ik rijd naar huis met een goed gevoel. De lasersnijder staat er nog precies zoals die ochtend, maar er is wel iets veranderd: drie medewerkers weten nu hoe ze ermee aan de slag kunnen. Zelfstandig, met hun eigen ideeën.
Wat heb ik gebruikt
– Lasergraaf CO2 lasersnijder, 120W – werkgebied 600 x 400 mm
– RDWorks V8 lasersnijdersoftware
– Calibratiekaartjes in multiplex 5 mm en acrylaat 3 mm
– Spiegelacrylaat voor de sleutelhangers
– Online tools: MakerCase, FlexBox, Boxmaker, GearDesigner, Draw.io en Templatemaker
– Presentatie SPARK Campus “Workshop lasersnijden”